36 vragen om verliefd te worden: de studie en de drie sets

De 36 vragen om verliefd te worden gaan terug op een studie van de psycholoog Arthur Aron en zijn team uit 1997. Ze zijn in drie sets van twaalf vragen geordend, en elke set wordt iets persoonlijker dan de vorige. Je hebt een uur nodig, twee stoelen en iemand naar wie je wilt luisteren.

Wat de studie was

Arthur Aron, een psycholoog uit de Verenigde Staten, wilde weten of je nabijheid tussen twee mensen gericht kunt opwekken. Samen met collega's liet hij in 1997 twee onbekenden met elkaar praten en gaf hun daarvoor vragen mee. De publicatie heet in het Engels "The Experimental Generation of Interpersonal Closeness".

Volgens wat de studie meldt, voelden de paren zich na de vragen gemiddeld dichter bij elkaar dan paren die alleen over iets onbelangrijks hadden gepraat. Het principe erachter is makkelijk uit te leggen: nabijheid ontstaat als twee mensen elkaar stap voor stap iets persoonlijks toevertrouwen en de ander welwillend reageert. De vragen versterken dat met opzet. Je begint onschuldig en wordt moediger.

Twee dingen moet je niet meenemen. De vragen zijn geen recept waarmee je verliefd wordt op iemand. En ze zijn geen garantie voor een relatie. Ze openen een gesprek, meer niet. Het verhaal dat twee mensen na de vragen verliefd werden en trouwden, heeft de vragen een paar jaar geleden bekend gemaakt. Als bewijs deugt één enkel voorbeeld niet.

Het origineel is in het Engels. De vragen hieronder heb ik in eigen woorden nagebouwd, met dezelfde gedachte per vraag. De volgorde en de opbouw blijven, de bewoording is nieuw.

Zo pakken jullie het aan

• Neem rust en tijd. Een set duurt ongeveer een half uur als jullie op de vragen ingaan. Alle drie achter elkaar is lang.
• Beiden beantwoorden elke vraag. Een begint, dan wisselen jullie.
• Onderbreek niet om te beoordelen. Vraag door als je iets wilt begrijpen.
• Jullie mogen elke vraag overslaan. Eerlijk overslaan is beter dan half antwoorden.
• Telefoons weg. Dat klinkt streng, maar maakt het verschil.

Set 1: warm worden

De eerste vragen zijn licht. Wie ze te snel afhandelt, verspilt het effect. Neem bij elke vraag even de tijd.

• Met welke persoon uit het verleden of het heden zou je graag een keer uit eten gaan?
• Zou je graag beroemd zijn? En waarvoor?
• Voor je iemand belt: oefen je weleens in je hoofd wat je wilt zeggen? Waarom?
• Hoe zou voor jou een echt geslaagde dag eruitzien?
• Wanneer heb je voor het laatst voor jezelf gezongen? En voor iemand anders?
• Je mag tot het einde van je leven maar één leeftijd in je lichaam houden, in je hoofd en je gevoel, niet in het getal. Welke zou het zijn?
• Heb je een idee hoe je ooit zult sterven?
• Noem drie dingen die jullie gemeen hebben, die verder gaan dan het voor de hand liggende.
• Waarvoor in je leven ben je het meest dankbaar?
• Als je iets aan je opvoeding kon veranderen, wat zou het zijn?
• Vertel de ander in vier minuten je levensverhaal, zo uitgebreid mogelijk.
• Als je morgen wakker kon worden met een nieuwe vaardigheid, welke zou het zijn?

Bij vragen als die over de leeftijd, de dood of het levensverhaal: er is geen goed antwoord. Hier leer je hoe de ander denkt, en dat is het doel.

Set 2: persoonlijker worden

In de tweede set wordt het minder grappig, maar ook minder gespannen, omdat jullie inmiddels aan de toon gewend zijn.

• Als een kristallen bol je de waarheid over jezelf, je leven of de toekomst kon vertellen, wat wilde je weten?
• Is er iets dat je al lang wilt doen? Waarom heb je het nog niet gedaan?
• Wat is het grootste succes van je leven?
• Wat waardeer je het meest aan een vriendschap?
• Wat is je dierbaarste herinnering?
• En welke is de ergste?
• Zou je iets aan je leven veranderen als je wist dat je over een jaar zou sterven?
• Wat betekent vriendschap voor jou?
• Welke rol spelen liefde en genegenheid in je leven?
• Noem om beurten vijf eigenschappen die jullie in de ander mogen.
• Hoe dichtbij en warm was je familie? Heb je het gevoel dat je jeugd gelukkiger was dan die van de meesten?
• Hoe is de band met je moeder?

Hier is de verleiding groot de ander te troosten of te corrigeren zodra het zwaar wordt. Laat dat. Luisteren is genoeg. Wie een slechte herinnering vertelt, wil meestal niet opgelost worden maar gehoord.

Set 3: echt dichtbij

De derde set vraagt het meeste vertrouwen. Het loont om vooraf kort te zeggen: we gaan nu dieper, zeg stop als het te veel is.

• Zeg om beurten drie zinnen die met "Wij" beginnen. Bijvoorbeeld: "Wij zijn allebei op dit moment in een kamer en voelen ons ..."
• Maak af: "Ik zou willen dat ik iemand had met wie ik ... kon delen."
• Als je een goede vriend van de ander werd, wat zou hij dan over jou moeten weten?
• Zeg de ander wat je aan hem mag. Deze keer eerlijker dan bij iemand die je net leert kennen.
• Deel een gênante situatie uit je leven.
• Wanneer heb je voor het laatst voor anderen gehuild? En alleen?
• Zeg de ander iets wat je nu al aan hem waardeert.
• Is er iets dat te ernstig is om er grappen over te maken?
• Als je vanavond zou sterven zonder met iemand te hebben gesproken, wat zou je dan het meest betreuren niet te hebben gezegd? En waarom heb je het nog niet gezegd?
• Je huis staat in brand, je dierbaren en huisdieren zijn veilig. Je kunt nog één voorwerp redden. Welk? Waarom?
• Welk verlies in je familie zou je het hardst raken?
• Deel een persoonlijk probleem en vraag de ander hoe hij ermee om zou gaan. Vraag ook wat hij daarbij over jou denkt.

De laatste vraag is de moeilijkste, omdat je iets laat zien en dan moet horen wat de ander ervan vindt. Juist daarom staat ze aan het eind.

De 36 vragen om verliefd te worden na jaren

De vragen zijn bedoeld voor onbekenden. Jullie kennen elkaar allang, dus de waarde verandert. Jullie leren elkaar niet opnieuw kennen, jullie ontdekken wat er sinds toen is veranderd.

• Maak van elke vraag een nieuwe: niet "Wat is je mooiste herinnering?", maar "Wat is onze mooiste?" Het loont om de antwoorden te vergelijken. Vaak weet je niet wat de ander toen dacht.
• Beantwoord de vragen vanuit een eerdere tijd. Hoe zou je vijf jaar geleden hebben geantwoord?
• Herhaal de vragen op jullie jubileum. Antwoorden veranderen. Schrijf ze op, dan hebben jullie een vergelijking.
• Neem maar één set per avond. Een hele avond met drie sets is voor een stel dat al lang samen is te veel.
• Lees beide antwoorden voor jullie praten. Als ieder voor zich schrijft en dan ruilt, antwoordt niemand alleen op wat de ander al heeft gezegd.

Dat laatste punt is trouwens precies het principe van Wij2: één vraag per dag, jullie antwoorden apart, en het antwoord van de ander blijft verborgen tot je het jouwe hebt gegeven. Daarna praten jullie erover. Het is het idee van Aron in klein formaat, zonder dat jullie er een avond voor vrij hoeven te maken.

Wanneer de vragen misgaan

• Als een van jullie ze gebruikt om de ander te toetsen. Vragen zijn geen verhoor.
• Als jullie net ruzie hebben. Dan is het beter eerst uit te zoeken wat er aan de hand is. Bij ruzie in een relatie helpt onze gids ruzie in een relatie.
• Als iemand bang is iets te zeggen en het toch doet omdat het moet. Overslaan mag zonder gevolgen.
• Als de vragen een relatie moeten redden die al lang wankelt. Dan helpt relatietherapie meer dan elke vragenlijst.

Meer vragen

Als jullie de 36 vragen leuk vonden, zijn er meer. Voor het begin van een relatie staat in vragen om verliefd te worden een eigen selectie. Voor stellen die elkaar al lang kennen passen de vragen voor een diep gesprek en de vragen voor koppels.

Tot slot

De 36 vragen zijn een goede oefening, omdat ze iets afdwingen wat in het dagelijks leven ontbreekt: tijd waarin ieder luistert en niemand iets wil. Of jullie daarvoor de opbouw van Aron nemen of een eigen lijst, is bijzaak.

Willen jullie er een gewoonte van maken, dan kunnen jullie Wij2 drie dagen zonder betaalgegevens proberen, op de telefoon of in de browser.