Liefdestalen: de vijf manieren om liefde te tonen

Liefdestalen zijn een model van de Amerikaanse relatiecounselor Gary Chapman. Zijn idee: mensen tonen genegenheid op verschillende manieren en willen die ook op verschillende manieren terugkrijgen. Wie de eigen taal en die van de partner kent, begrijpt vaak beter waarom de een zich geliefd voelt en de ander ondanks alle moeite niet.

Een opmerking vooraf: het model is populair en voor veel stellen een goede opstap voor een gesprek. Als harde wetenschap geldt het niet. Zie het als een denkhulp, niet als diagnose.

Waar het idee vandaan komt

Chapman beschreef het in 1992 in zijn boek "The Five Love Languages". Hij put vooral uit zijn ervaring in relatiebegeleiding. Het is dus een waarneming uit de praktijk en geen studie met een zuivere onderzoeksopzet. Dat verklaart waarom het model zo pakkend is en waarom vakmensen er tegelijk voorzichtig mee omgaan.

De kern is toch bruikbaar in het dagelijks leven. Veel conflicten beginnen met de zin "Je laat me nooit merken dat je van me houdt", gevolgd door "Ik doe zo veel voor je". Allebei kan waar zijn. De een brengt elke ochtend koffie op bed, de ander had gewoon gewild dat jullie 's avonds samen op de bank zitten en de telefoon wegleggen.

De vijf liefdestalen

Woorden van waardering. Je voelt je geliefd als iemand het uitspreekt. Een "Dat heb je goed gedaan", een bericht midden op de dag, een zin als "Ik ben blij dat je er bent". Wie deze taal spreekt, onthoudt complimenten jarenlang, maar ook steken.

Quality time. Dat betekent ongedeelde aandacht. Niet naast elkaar in dezelfde kamer zitten, maar samen iets doen en er echt bij zijn. Een wandeling zonder koptelefoon, een diner zonder tv.

Cadeaus. Het gaat zelden om de prijs. Het gaat om het teken: iemand heeft aan mij gedacht. Het stukje chocola van het station, de schelp van de vakantie, het boek dat precies past.

Hulpvaardigheid. Daden in plaats van woorden. Wie zo in elkaar zit, voelt zich gezien als de ander de belastingaangifte overneemt, de fiets repareert of ongevraagd de vaatwasser uitruimt. Lege beloften doen hier extra pijn.

Aanraking. Lichamelijke nabijheid in elke vorm: hand vasthouden, knuffelen, een arm om de schouder, de voeten onder de deken schuiven. Het hoeft niet om seks te gaan, vaak is de kleine alledaagse aanraking belangrijker.

De meeste mensen herkennen zich in twee of drie talen. Dat is normaal. Het model wil niemand in één la stoppen.

Liefdestalen test: zo vinden jullie die van jullie zonder te betalen

Een liefdestalen test vind je online overal, veel daarvan achter een aanmelding of een betaalaanbod. Dat heb je niet nodig. Vijf vragen aan jezelf en een gesprek geven een bruikbaar beeld.

Pak ieder een vel papier en beantwoord rustig, zonder te spieken:

• Waaraan merkte ik het laatst dat ik geliefd ben? Schrijf drie concrete situaties op, geen algemeenheden.
• Wat heeft me in een relatie het meest gekwetst? Meestal zit achter de pijn het tegenovergestelde van de eigen taal. Wie zich genegeerd voelt als de ander nooit prijst, hoort vermoedelijk via woorden.
• Wat wens ik vaker, terwijl ik het nauwelijks durf te zeggen?
• Wat doe ik voor anderen als ik genegenheid wil tonen? Vaak geven we in de taal die we zelf graag ontvangen.
• Als ik maar één ding mocht hebben dat volgende week anders gaat, wat zou het zijn?

Wijs daarna elk antwoord toe aan een van de vijf talen en tel. Wat het vaakst opduikt, is een goede aanwijzing. Klopt de indeling niet, dan is dat ook informatie.

Willen jullie het nog simpeler: verdeel in je hoofd honderd punten over de vijf talen. Wie 40 geeft aan quality time en 5 aan cadeaus, heeft al een uitkomst. Wissel de cijfers pas uit als jullie allebei klaar zijn, anders beïnvloeden jullie elkaar.

Hoe stellen het in het dagelijks leven gebruiken

De test is het kleinste deel. Interessanter wordt het als jullie daarna iets veranderen.

De eigen taal uitspreken. "Ik heb soms gewoon nodig dat je 's avonds de telefoon weglegt" is makkelijker te horen dan "Je luistert nooit naar me". Met een liefdestaal hebben jullie een woord voor wat je nodig hebt, en het klinkt minder als een verwijt.

De taal van de ander oefenen. Dat is het ongemakkelijke deel. Wie zelf via woorden werkt en samen is met een partner die daden nodig heeft, moet leren dat het opruimen van de garage meer genegenheid toont dan de mooiste kaart. Het voelt in het begin vreemd. Zoals bij elke taal.

Kleine experimenten in plaats van grote gebaren. Plan voor een week één ding in de taal van de ander. Dagelijks, klein, zonder aankondiging. Vraag daarna: heb je iets gemerkt?

Niet opboeken. Beginnen jullie een streepjeslijst bij te houden over wie hoe vaak de juiste taal sprak, dan hebben jullie het model verkeerd begrepen. Het moet begrip scheppen, geen boekhouding.

Waar het model tegen grenzen aanloopt

Mensen zijn ingewikkelder dan vijf categorieën. Sommigen veranderen van taal per levensfase: met een baby thuis wordt hulpvaardigheid ineens belangrijker dan elk gebaar. En soms zit achter "We spreken verschillende talen" een ander onderwerp, zoals verschillende verwachtingen over nabijheid of een ruzie die al langer smeult. Dan helpt een nieuwe test weinig.

Merken jullie dat jullie ondanks alle goede wil steeds verder uit elkaar groeien, dan is dat geen falen. Relatietherapie kan een goede volgende stap zijn, en er is niets op tegen om er vroeg gebruik van te maken in plaats van laat.

Vragen om jullie liefdestalen te bespreken

Deze vragen werken goed aan de keukentafel of tijdens een wandeling. Sommige zijn zelf bedacht, andere komen uit de vragenbank van Wij2.

• Wanneer voelde je je voor het laatst echt gezien door mij, en wat deed ik precies?
• Is er iets wat ik vaak doe en wat bij jou helemaal niet aankomt?
• Welke eigenschap van mij maakt jouw leven makkelijker, zonder dat ik het doorheb?
• Wat deed jouw familie vroeger om genegenheid te tonen? En wat ontbrak er?
• Welk klein gebaar zou je op een slechte dag het meest helpen?
• Wat neem jij voor ons op je, zonder dat ik het misschien merk?
• Waarvan zou je graag meer willen, zonder dat het ingewikkeld hoeft te worden?
• Hoe willen we merken dat een taal tekortkomt?

Schrijf de antwoorden niet op om ze bij de volgende ruzie tevoorschijn te halen. Ze zijn een gespreksopener. Als het onderwerp nabijheid en afstand jullie verder interesseert, past ook onze tekst over communicatie in een relatie. En wie toch al veel vragen verzamelt, vindt bij de vragen voor koppels meer ideeën.

Als woorden alleen niet genoeg zijn

Een liefdestaal leren kennen is één ding, hem maanden volhouden iets anders. Daar helpt een vast, klein kader meer dan goede voornemens. Sommige stellen voeren een ritueel in: elke zondag een vraag, elke avond vijf minuten zonder telefoon.

Bij Wij2 is er één vraag per dag voor twee. Jullie beantwoorden hem apart, het antwoord van de ander blijft verborgen tot jullie ook hebben geantwoord. Daarna praten jullie erover. Voor het thema liefdestalen past dat goed: over weken zie je waarop de ander antwoordt, wat hem of haar aan het schrijven brengt en waar hij of zij kort blijft. Dat zegt vaak meer dan één enkele test.

Wat jullie vanavond kunnen doen

Liefdestalen zijn geen test die je haalt of mist. Ze zijn een hulpmiddel om over genegenheid te praten zonder meteen in verwijten te glijden. Doe de oefening met de vijf vragen, wissel jullie uitkomsten uit en probeer een week lang een kleinigheid in de taal van de ander. Daarna weten jullie meer dan na elke online test.

Willen jullie het gesprek niet alleen gaande houden, kijk dan bij Wij2: de app stelt jullie dagelijks een vraag, drie dagen lang zonder betaalgegevens om uit te proberen.