Wij2

De vier ruiters van de apocalyps in een relatie

Bijgewerkt:

De vier ruiters van de apocalyps zijn vier patronen in ruzie die de relatieonderzoeker John Gottman zo heeft gedoopt: kritiek, minachting, verdedigen en dichtklappen. In zijn studies gingen ze samen met eerdere scheidingen. Het vaak aangehaalde cijfer dat Gottman scheidingen met 93% zekerheid kan voorspellen, houdt een controle echter niet stand. Hier staat wat de studies laten zien, wat niet, en wat jullie bij de volgende ruzie anders kunnen doen.

De vier ruiters van de apocalyps kort uitgelegd

Kritiek. Je valt de persoon aan in plaats van het gedrag. "Je bent zo onbetrouwbaar" in plaats van "Ik was boos dat je niet hebt gebeld." Een klacht zegt wat je dwarszit. Kritiek zegt wat er mis is met de ander.

Minachting. Spot, sarcasme, ogen rollen, kleinerende bijnamen. Je praat van bovenaf. Minachting zegt: ik ben beter dan jij. Ze raakt dieper dan welk inhoudelijk argument ook.

Verdedigen. Je verdedigt jezelf in plaats van te luisteren. "Ja, maar jij hebt ook..." Dat voelt op dat moment eerlijk. Bij de ander komt aan: jouw probleem interesseert me niet, het ligt niet aan mij.

Dichtklappen. De een schakelt af. Zwijgen, wegkijken, naar de telefoon staren, de kamer verlaten zonder iets te zeggen. Vaak gebeurt dat als iemand innerlijk zo van streek is dat er niets meer lukt.

De naam komt uit Gottmans boek uit 1994. In zijn vakartikelen wordt ernaar verwezen. De volgorde waarin de ruiters elkaar zouden opvolgen, hebben we daar echter niet gevonden.

Wat de studies echt laten zien

79 stellen, 14 jaar

De belangrijkste studie over de vier ruiters is die van Gottman en Robert Levenson uit 2000. In 1983 haalden ze 79 stellen uit Bloomington in de Amerikaanse staat Indiana naar het lab en filmden ze hoe die over een ruziethema praatten. 14 jaar later waren 22 stellen gescheiden, dus 27,8%.

De scheidingen kwamen in twee golven. Negen stellen gingen gemiddeld 7,4 jaar na de bruiloft uit elkaar, dertien pas na 13,9 jaar. De vroege scheidingen hingen samen met de vier ruiters in het ruziegesprek: bij de mannen verdedigen, minachting en dichtklappen, bij de vrouwen kritiek, minachting en verdedigen. De late scheidingen hingen met iets anders samen, namelijk met het ontbreken van positieve gevoelens, vooral tijdens de ruzie.

Dat is het deel dat vaak ondersneeuwt: voor de lange termijn viel het gebrek aan warmte meer op dan open oorlog.

Meer positief dan negatief

Met dezelfde stellen hadden Gottman en Levenson al in 1992 een analyse na vier jaar gepubliceerd. Ze telden in de ruziegesprekken positieve momenten (bijvoorbeeld instemming, humor, rustig beschrijven) en negatieve (bijvoorbeeld kritiek, verdedigen, kleineren). Stellen bij wie het negatieve overheerste, waren in die vier jaar vaker uit elkaar gegaan: 36% tegenover 17%.

De bekende regel dat gelukkige stellen vijf keer zoveel positieve als negatieve momenten hebben, staat niet in deze studie. We hebben haar in geen enkel vakartikel gevonden dat we konden lezen. Ze komt uit Gottmans boeken.

De eerste drie minuten

Sybil Carrère en Gottman analyseerden in 1999 de ruziegesprekken van 124 pasgetrouwde stellen. Volgens hun samenvatting was uit de eerste drie minuten al te voorspellen hoe het zes jaar later met het huwelijk stond. Een percentage treffers noemt de samenvatting niet. De 96% die je online leest, hebben we in geen enkele studie gevonden.

Dichtklappen en gezondheid

In een studie met 156 al lang getrouwde stellen uit de omgeving van San Francisco (Haase en collega's, 2016) werden ruziegesprekken gefilmd en werden de stellen 20 jaar gevolgd. Mannen die tijdens ruzie vaker dichtklapten, meldden in de loop van de jaren meer toenemende klachten aan spieren en rug. Mannen die meer woede toonden, meldden meer klachten aan hart en bloedsomloop. Ook dit is een verband, geen bewijs.

Kun je een scheiding met 93% zekerheid voorspellen?

Het cijfer staat in de samenvatting van de studie uit 2000. Het is berekend op dezelfde 79 stellen waaruit de formule komt en is nooit op nieuwe stellen getest. Dat is alsof je een voorspelling voor de Eredivisie bouwt op de uitslagen van vorig seizoen en dan trots meldt dat ze vorig seizoen bijna perfect voorspelt.

Richard Heyman en Amy Smith Slep hebben in 2001 precies dat nagegaan. Ze bouwden Gottmans werkwijze na met andere data. Op de data waaruit de formule kwam, zat ze er in 89,7% van de gevallen goed. Op nieuwe data nog maar in 69,3%. En van alle stellen voor wie de formule een scheiding voorspelde, ging uiteindelijk maar 28,8% uit elkaar. Hun conclusie: het is onverstandig om het publiek te vertellen dat je scheidingen nauwkeurig kunt voorspellen.

Daar komt een poging bij om Gottmans resultaten te herhalen. Kim, Capaldi en Crosby onderzochten in 2007 85 stellen in Oregon, van wie veel uit moeilijke omstandigheden, en de belangrijkste bevindingen lieten zich daar niet bevestigen.

Wat overblijft: de vier ruiters zijn patronen die in meerdere studies samengingen met problemen. Ze zijn geen test die jullie vertelt of jullie bij elkaar blijven.

Wat jullie in ruzie anders kunnen doen

De tegengiffen hieronder komen uit Gottmans boeken en uit de relatietherapie. In de studies hierboven zijn ze niet getest. Ze passen wel bij wat de studies hebben waargenomen.

In plaats van kritiek: zacht beginnen. Begin met wat je voelt en nodig hebt, niet met wat de ander verkeerd doet. "Ik ben gestrest omdat de keuken vol staat, en ik heb vandaag hulp nodig" in plaats van "Jij ruimt nooit op". Als de eerste minuten de toon zetten, loont het om juist daar langzaam te zijn.

In plaats van minachting: uitspreken wat je waardeert. Minachting groeit als ergernis zich lang ophoopt en nooit wordt gezegd. Het tegenwicht is waardering, ook op dagen zonder ruzie. Een concrete zin 's avonds is genoeg: "Dank je dat je vandaag de afspraak bij de dokter voor me hebt gemaakt."

In plaats van verdedigen: een deel op je nemen. "Klopt, ik heb niet gebeld. Dat spijt me." Je hoeft niet alles toe te geven. Een deel is genoeg om de ander het gevoel te geven gehoord te zijn.

In plaats van dichtklappen: pauze met terugkeer. Merkt een van jullie dat er niets meer lukt, dan is een pauze beter dan stil volhouden. Belangrijk is dat jullie zeggen wanneer jullie terugkomen. Hoe zulke pauzeregels eruitzien, staat in de tekst over ruzie in een relatie.

Warmte buiten de ruzie. De late scheidingen in de studie over 14 jaar hingen samen met ontbrekende positieve gevoelens. Die ontstaan nauwelijks in de ruzie zelf, maar op gewone dagen: een grap, een vraag, echte interesse in wat de ander bezighoudt. Een vraag per dag, zoals Wij2 jullie stelt, is een klein pad daarheen. Of ze tegen de vier ruiters helpt, heeft niemand onderzocht.

Vragen voor een rustige avond

Praat op een ontspannen avond over de vier ruiters. Midden in een ruzie klinkt elke vermelding als een verwijt. Bijvoorbeeld zo:

  • Welke van de vier herken je het eerst bij jezelf?
  • Waaraan merk je dat je zo dichtklapt?
  • Wat kan ik zeggen zodat je je in een ruzie niet aangevallen voelt?
  • Is er iets wat ik doe dat voor jou neerbuigend voelt?
  • Welke van onze ruzies is uiteindelijk eigenlijk goed afgelopen, en waarom?

Wanneer jullie hulp moeten zoeken

Hoort minachting bij jullie bij het dagelijks leven, voelt een van jullie zich voortdurend klein gemaakt, of voeren jullie al jaren dezelfde ruzies, dan kan relatietherapie helpen. Gaat minachting over in bedreigingen of geweld, dan is het geen ruziepatroon meer. Zoek dan hulp:

  • Bij acuut gevaar bel je 112.
  • In Nederland kun je terecht bij Veilig Thuis, 0800 2000, gratis en dag en nacht bereikbaar, voor advies en hulp bij huiselijk geweld.
  • In Vlaanderen is de Hulplijn 1712 er voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling.
  • Ook als het nummer niet bij jouw situatie past: een hulpverlener bij jou in de buurt kan verder helpen. Je huisarts of de politie wijst je de weg.

Meer over John Gottman en over welke van zijn bekende cijfers zijn onderbouwd, staat in de tekst over John Gottman. Praktische wegen uit een lopende ruzie vinden jullie bij ruzie goedmaken.

Bronnen

Willen jullie op gewone dagen meer met elkaar praten, probeer dan Wij2 drie dagen gratis, zonder betaalgegevens.

Lees verder